Tôn Ngộ Không và Giả Bảo Ngọc: 2 hòn đá, 2 con đường, 1 đích đến
Trong kho tàng tiểu thuyết cổ điển phương Đông có hai hòn đá mang linh tính đặc biệt. Một hòn ngự trên đỉnh Hoa Quả Sơn thuộc xứ Đông Thắng Thần Châu, ngày đêm thâu nhận linh khí đất trời, hấp thụ tinh hoa nhật nguyệt; một ngày kia nứt vỡ, hóa thành Thạch Hầu dũng mãnh tung hoành.
Hòn đá còn lại là viên đá thừa bị Nữ Oa bỏ quên dưới chân núi Thanh Ngạnh khi luyện đá vá trời. Vì tự thấy mình vô tích sự mà sinh lòng hổ thẹn, lại động niệm phàm trần muốn nếm trải cảnh “phồn hoa đô hội, cõi dịu dàng êm ấm”, nó được một nhà sư cùng một đạo sĩ điểm hóa, hóa thành ngọc ngậm trong miệng mà giáng hạ chốn hồng trần.
Một hòn đá về sau trở thành Tôn Ngộ Không; một hòn đá hóa thân thành Giả Bảo Ngọc.
Thoạt nhìn, họ như hai sinh mệnh thuộc về hai thế giới hoàn toàn đối nghịch:
- Một người mang cốt cách cương liệt, dũng mãnh, vung Thiết Bổng đánh dẹp yêu ma; một người sinh ra trong nhung lụa quyền quý, đắm mình giữa phấn son, thi tửu và tình ái nơi Đại Quan Viên.
- Một người dấn bước trên con đường thỉnh kinh dài mười vạn tám nghìn dặm; một người chìm đắm trong giấc mộng êm ái của lầu hồng.
- Một người nếm trải tám mươi mốt kiếp nạn để trừ tâm ma; một người đi qua một kiếp nhân sinh chỉ để trả trọn nợ ân tình.
Thế nhưng, nếu vượt thoát khỏi lằn ranh của cõi phàm tục để truy vấn cội nguồn và nơi quy túc, ta sẽ nhận ra hai bộ kỳ thư tưởng như cách biệt này lại ẩn chứa một quỹ đạo sinh mệnh tương đồng kỳ lạ: Cả hai đều không bắt đầu từ nhân gian, và cũng chẳng kết thúc ở chốn nhân gian.
Một hòn đá đến để chịu nạn, trừ ma và chứng Đạo
Sau khi từ tảng đá nhảy ra, nỗi băn khoăn đầu tiên thức tỉnh trong tâm trí Tôn Ngộ Không chính là nơi quy túc cuối cùng của sinh mệnh.
Dù xưng vương xưng thánh nơi Hoa Quả Sơn tự do tự tại, nhưng khi nhận ra bản thân dẫu vinh hiển đến đâu cũng không thoát khỏi vòng sinh lão bệnh tử, con khỉ đá đã vượt biển tìm tiên học đạo nhằm cầu thoát khỏi luân hồi.
Học được bảy mươi hai phép biến hóa, sở hữu cân đẩu vân một bước vạn dặm, Ngộ Không ngỡ rằng bản lĩnh thông thiên và việc phá bỏ mọi giới hạn (từ đại náo Long Cung đến xóa sổ Sinh Tử, đảo lộn Thiên Cung) chính là tự do tự tại. Nhưng cái "tự do" dựa trên sự bồng bột của tâm tính ấy chưa phải là giác ngộ. Chỉ đến khi bị giam cầm dưới dãy Ngũ Hành Sơn suốt năm trăm năm, hành trình sinh mệnh thực sự của chàng khỉ mới chính thức bắt đầu.
Khi Bồ Tát Quan Âm xuất hiện, mở ra con đường phò tá Đường Tăng đi Tây Thiên thỉnh kinh, Tôn Ngộ Không mới chuyển từ việc “chỉ cầu trường sinh cho riêng mình” sang gánh vác sứ mệnh và bước vào tiến trình ma luyện tâm tính gian nan.
Tám mươi mốt kiếp nạn mở ra không phải là sự trừng phạt ngẫu nhiên. Yêu ma trùng trùng, hiểm nguy, hiểu lầm và oan ức — hết cửa ải này đến quan ải khác thực chất đều là hình ảnh ẩn dụ cho những vọng niệm, chấp trước và tâm ma cần phải đoạn trừ. Bồ Tát có thể hiển linh chỉ bảo, chư thần có thể xuất hiện tương trợ, nhưng không vị nào thay Ngộ Không tiêu trừ kiếp nạn. Cửa ải nào cũng đòi hỏi hành giả phải tự thân vượt qua bằng ý chí kiên định và sự nhẫn nại.
Từ một Thạch Hầu ngạo nghễ không phục trời đất, trải qua muôn vàn trắc trở một mạch đến Linh Sơn, Tôn Ngộ Không rũ sạch tâm phàm, công thành viên mãn, được thụ phong danh hiệu Đấu Chiến Thắng Phật.
Một hòn đá đến để hoàn nợ tình, thấu lẽ Vô Thường
Nếu Tôn Ngộ Không phải dấn thân vào hành trình gió bụi của núi cao vực sâu, thì Giả Bảo Ngọc lại được đẩy vào chốn mê đắm nhất của dục vọng phàm trần.
Mở đầu Hồng Lâu Mộng là câu chuyện tiền duyên huyền ảo nơi cõi thượng giới: Bên bờ sông Linh Hà, cạnh hòn đá Tam Sinh, có cây tiên Giáng Châu ngày ngày được Thần Anh Thị Giả ở cung Xích Hà tưới bằng nước cam lộ mà tươi tốt hóa thành hình người. Khi Thần Anh khởi tâm phàm muốn xuống trần trải kiếp phong lưu, nàng Giáng Châu cũng xin theo xuống, nguyện đem hết nước mắt của cả một đời để đền đáp ơn mưa móc tưới tắm năm xưa.
Mối nợ tưới cây kiếp trước hóa thành thiên tình sử oan khiên kiếp này: Thần Anh hóa thành Bảo Ngọc ngậm ngọc mà sinh, Giáng Châu hóa thành một Lâm Đại Ngọc đa sầu đa cảm.
Trong cảnh gấm hoa của Đại Quan Viên, Bảo Ngọc đã trọn vẹn bước vào cõi “Tình”: chàng yêu thương chân thành, nâng niu từng cánh hoa, xót xa từng giọt nước mắt của người tri kỷ. Nhưng chàng cũng phải tận mắt chứng kiến nước mắt của Đại Ngọc cạn kiệt từng ngày, nhìn gia tộc hiển hách từng bước sụp đổ, nhìn những bóng hồng tài hoa lần lượt phiêu dạt, ly tán.
Vị tăng đầu trọc và đạo sĩ đi chân đất năm xưa vốn biết rõ lai lịch và cái kết của hòn đá này. Họ có thể điểm hóa, có thể đưa ra lời cảnh báo, nhưng không hề ngăn cản Bảo Ngọc bước vào biển khổ của lầu hồng. Bởi chỉ khi đi trọn giấc mộng êm ái ấy, nếm trải đến tận cùng cái ngọt bùi và đắng cay của nhân gian, người ta mới có thể thấu suốt lẽ ảo ảnh của cõi hồng trần.
Khi giọt nước mắt cuối cùng của Giáng Châu tuôn cạn, ân tình đã trả xong, Đại Ngọc dứt nợ trần thế, thì giấc mộng lớn của Giả Bảo Ngọc cũng đến ngày bừng tỉnh. Chàng từ biệt chốn phồn hoa, khoác áo cà sa đi về nơi tuyết trắng mênh mông, trả lại ngọc cho núi Thanh Ngạnh, hoàn tất một vòng luân hồi.
Đoạn dứt ma tâm – Liễu giải tình duyên
Đặt hai bộ tiểu thuyết cạnh nhau, ta nhận thấy Tây Du Ký mượn chuyện thần ma để bàn về tu tâm hàng phục ma tính, còn Hồng Lâu Mộng mượn chuyện thế sự nhân tình để bàn về giải thoát khỏi vòng tình ái u mê.
Tuy một bên là hành trình "khổ tu giữa chốn hiểm nguy", một bên là "nếm trải tận cùng sự phồn hoa để thấu suốt hư không", nhưng tựu trung, sinh mệnh của hai hòn đá đều vận động theo một vòng tròn lớn: Từ cõi cao thượng mà đến, mượn cõi trần gian để trải kiếp ma luyện, rồi khi sứ mệnh đã trọn, duyên nợ đã đền xong, họ lại thanh thản tìm về bản tính nguyên sơ.
Hai hòn đá, hai kiếp trầm luân với hai con đường tưởng chừng ngược hướng: một kẻ vượt núi bạt đèo để đắc Đạo, một kẻ chìm trong hoa lệ để giác ngộ lẽ Vô Thường. Nhưng sau cùng, họ đều cùng chung một đích đến — rũ bỏ lớp bụi phàm trần để quay về với chốn bản nguyên của sinh mệnh.
Theo The Epoch Times
Bình Nhi biên dịch
