Tô Thức: Vì sao những người từng chịu nhiều đau khổ nhất lại sống thư thái nhất?
Bên cạnh bạn có ai từng trải qua rất nhiều biến cố không? Họ từng mất mát rất nhiều, từng bị cuộc đời liên tục vùi dập, bị số phận ghì sát xuống mặt đất. Nhưng lạ thay, cả con người họ ngày một thư thái, nhẹ nhõm hơn. Đó không phải kiểu lạc quan gượng ép, cũng chẳng phải thứ súp gà bổ não hô vang khẩu hiệu “cố lên, rồi mọi chuyện sẽ ổn”.
Đó là sự vững vàng và điềm tĩnh toát ra từ sâu trong cốt tủy sau khi đã thấu tỏ vô thường, nếm đủ đắng cay nhân thế — một sự bình thản tĩnh tại sau khi đã đi qua ngàn cánh buồm bão giông.
Tôi có một người bạn thân như thế. Anh là một nhà thư pháp, chuyên tâm với nghiên bút và khắc triện, cách đây không lâu vừa tổ chức thành công triển lãm cá nhân tại Tây Lăng Ấn Xã. Người ngoài nhìn vào chỉ thấy anh của hiện tại: rạng rỡ, thuận buồm xuôi gió, năm tháng an yên.
Thế nhưng hiếm ai biết rằng, vài năm trước, anh từng chìm sâu trong những ngày đen tối nhất của đời người, bị cuộc sống dồn đến bước đường cùng. Khắc nghiệt hơn cả, người vợ cũ để lại khoản nợ hơn ba triệu tệ (hơn 10 tỷ đồng), toàn bộ áp lực đè nặng lên vai một mình anh gánh vác.
Anh đã cắn răng đi qua ba năm ròng rã sống ly thân giằng xé, vượt qua gánh nặng nợ nần không một ai san sẻ, vượt qua những tổn hao tâm lực trong cô độc không ai thấu hiểu, chật vật hoàn tất thủ tục ly hôn rồi một mình cáng đáng việc nuôi nấng con gái nhỏ.
Tôi thường ghé phòng làm việc của anh uống trà, ngồi trò chuyện. Tôi đã tận mắt thấy anh từ chỗ cả người mệt mỏi rã rời, ánh mắt u uất, dần dần giãn nở nét mặt, từng chút tìm lại hơi ấm; chứng kiến anh tự cứu mình giữa bùn lầy, tái sinh từ đáy vực để từng bước tìm lại dáng vẻ an nhiên, thấu suốt.
Đã không dưới một lần tôi tò mò hỏi: “Thầy Diêu, anh trải qua bao nhiêu chuyện tồi tệ, chịu bao nhiêu uất ức như thế, sao tâm tính chẳng hề có chút oán hận hay bực dọc nào, ngược lại càng lúc càng thấu suốt vậy?”
Lần nào anh cũng chỉ mỉm cười nhẹ nhõm, túc tắc buông một câu: “Cũng chẳng mưa gió, cũng chẳng nắng bừng.” Trong thư phòng của anh luôn đặt một con dấu do chính tay anh khắc, trên đó khắc đúng bảy chữ này: Dã vô phong vũ dã vô tình (Cũng chẳng mưa gió, cũng chẳng nắng bừng).
Trước đây khi vốn sống còn nông cạn, tôi hoàn toàn không hiểu nổi sức nặng của câu nói ấy. Ngày đó, tôi cũng như bao người: gặp chút trắc trở liền hoảng loạn suy sụp, nếm chút mưa gió đã than trời trách đất, luôn thấy cuộc đời sao quá gian nan, không tài nào gượng nổi.
Nhưng về sau tôi dần hiểu ra: đời người vốn dĩ nắng mưa bất định, chưa từng có bầu trời mãi mãi quang đãng, cũng chẳng có con đường nào bằng phẳng đến muôn đời.
Làm sao có một cuộc đời không bao giờ mưa? Trong suốt kiếp nhân sinh này, ta sẽ phải đón nhận rất nhiều cơn mưa:
- Là cơn mưa rào trút xuống khi thi cử thất bại;
- Là cơn mưa tầm tã khi sự nghiệp lỡ dở, chốn công sở bế tắc;
- Là cơn mưa dầm dề dai dẳng khi tình cảm rạn nứt;
- Là trận cuồng phong bão giật khi gánh nặng sinh kế bủa vây.
Thế nhưng khi những cơn mưa ấy xối xả ập xuống đầu, người người đều cuống cuồng tìm đường tháo chạy, chúng ta rốt cuộc phải làm sao?
1. Định Phong Ba: Chớ nghe — ấy là “tâm không dung nạp”
Năm Tô Đông Pha 45 tuổi, tính từ vụ án thơ Ô Đài khiến ông bị giáng chức đày đến Hoàng Châu, thấm thoát đã qua ba năm.
Hoàng Châu xa xôi cằn cỗi, mang danh là Đoàn luyện Phó sứ nhưng thực chất ông chỉ là một phạm quan chịu sự giám sát. Không bổng lộc, không quyền lực, bàn tay trắng trơn, bốn bề trống rỗng.
Để sinh tồn, ông chỉ còn cách ra bãi đất hoang phía đông thành phố (Đông Pha) khai hoang trồng trọt, tự cung tự cấp. Cũng chính những năm tháng chật vật mưu sinh nơi đầu bờ ngọn cỏ ấy đã khiến ông tự đặt hiệu cho mình: Đông Pha cư sĩ.
Từ một yếu nhân triều đình, người đứng đầu văn đàn thời Bắc Tống, bỗng chốc rơi thẳng xuống làm một gã nông phu nơi thôn dã — đó là gì? Đó chính là đáy vực của một người đàn ông trung niên.
Trước bài từ Định Phong Ba, Tô Thức có viết một đoạn tiểu tự: “Ngày mồng bảy tháng ba, đi trên đường Sa Hồ gặp mưa. Người mang áo mưa đi trước mất, bạn bè cùng đi đều chật vật hoảng hốt, riêng ta không cảm thấy thế. Lát sau trời tạnh, bèn làm bài từ này.”
Nghĩa là: Ngày mồng bảy tháng ba, ông cùng vài người bạn đi qua đường Sa Hồ thì bất ngờ gặp mưa to. Đầy tớ mang áo tơi nón lá đã đi trước từ lâu. Khung cảnh lúc đó vô cùng hỗn loạn, mọi người ôm đầu chạy thục mạng tìm nơi trú ẩn, duy chỉ có Tô Thức “riêng ta không cảm thấy thế”. Không có ô dù, ông không trốn, không chạy, cứ thế điềm nhiên cất từng bước chân ung dung nhất giữa cơn mưa tầm tã.
Khi mưa tạnh trời quang, ông phóng bút viết:
“Mạc thính xuyên lâm đả diệp thanh,
Hà phảng ngâm khiếu thả từ hành.”
(Chớ nghe tiếng xé rừng đập lá,
Sao chẳng ngâm nga, huýt gió, túc tắc bước đi.)
Câu mở đầu đã đảo lộn hoàn toàn lẽ thường. Vì sao vậy? Nếu là chúng ta gặp trận mưa lớn, chắc chắn sẽ hốt hoảng tháo chạy, ướt nhếch nhác tìm mái hiên nép vào, đúng không? Nhưng Tô Thức lại bảo: Chớ nghe.
Tiếng mưa rơi rào rào quất qua rừng cây, đập vào lá biếc ấy chưa bao giờ đơn thuần chỉ là âm thanh của thiên nhiên. Nó là những mưu toan gài bẫy, vùi dập, giậu đổ bìm leo của kẻ thù chính trị trong vụ án Ô Đài; là thị phi, gièm pha vô căn cứ của phường tiểu nhân nơi thế tục; là lời chỉ trích của cấp trên, lời đàm tiếu của miệng đời; là những đòn giáng bất ngờ và kiếp nạn ập đến chẳng kịp trở tay.
Chớ nghe, không phải bảo bạn giả điếc về mặt sinh học, mà là “tâm không dung nạp”. Bởi lẽ, năng lực sàng lọc và lá chắn tâm trí mới là bản lĩnh đỉnh cao nhất của một con người. Tạp âm cõi trần, mưa gió nhân gian, đúng sai thị phi khó lòng tránh khỏi lọt vào tai. Ta không thể bịt miệng thiên hạ, càng chẳng ngăn nổi sự thăng trầm của cuộc đời.
Tiếng ồn có thể thoảng qua tai, nhưng tuyệt đối không được để nó làm loạn tâm mình. Tâm một khi đã động, bạn đã thua rồi. Ngay sau đó là: “Hà phảng ngâm khiếu thả từ hành” — ẩn chứa sự phóng khoáng, thấu suốt tột cùng.
Hai chữ “Hà phảng” (sao chẳng/có hề gì), hãy ngẫm xem nó mang ý nghĩa gì? Đó là khí phách trời sập xuống vẫn thản nhiên, là sự bình tâm trước cảnh binh đến thì tướng chặn, nước dâng thì đất ngăn. Đó là tâm thế thong dong: chuyện gì xảy đến cũng tiếp nhận, muôn vàn gian truân đều có thể hóa giải.
Ngâm là ngâm nga câu hát giữa mưa gió; khiếu là đón gió cất tiếng hú dài giữa nghịch cảnh. Hãy tưởng tượng: giữa cơn mưa như trút nước, một người vừa dầm mưa vừa khe khẽ hát ca, thậm chí đón đầu ngọn gió mà cất tiếng hú dài, bước chân thong dong chậm rãi tiến về phía trước.
Ngươi càng muốn ta chật vật, ta càng phải tao nhã;
Ngươi càng muốn ta cuống cuồng, ta càng phải ung dung.
Đây tuyệt nhiên không phải vẻ tiêu sái gượng gạo làm màu, mà là nội tâm đã thực sự thông suốt. Thông suốt điều gì? Rằng mưa rồi sẽ tạnh, hoảng loạn chẳng ích chi, đời dẫu khó khăn đến đâu cũng phải tự mình bước qua từng bước một.
Người thực sự bản lĩnh xưa nay không phải người không biết sợ hay không biết rối, mà là người hiểu rõ: càng vội càng loạn, càng vững vàng càng thắng. Giữ vững tâm thần mới là mấu chốt để phá vỡ cục diện bế tắc.
2. Định Phong Ba: Sợ gì — ấy là “không thể quật ngã”
Tô Thức cúi đầu nhìn lại trang phục của mình rồi viết: “Trúc trượng mang hài khinh thắng mã.”(Gậy trúc giày rơm nhẹ hơn ngựa.)
Gậy trúc chỉ là cành cây ngọn cỏ tầm thường; giày rơm là đôi hài bện cỏ mộc mạc — thứ trang phục của dân nghèo, quy chuẩn của một kẻ tha hương bị lưu đày. Còn ngựa chiến cỗ xe là biểu tượng của phú quý quyền uy, là phương tiện đi lại khi xưa ông còn làm quan lớn.
Dưới con mắt thế tục, gậy trúc giày rơm là bần cùng sa sút, cưỡi ngựa kiệu son mới là vẻ vang hiển hách. Nhưng tại sao Tô Thức lại bảo gậy trúc giày rơm “nhẹ hơn ngựa”?
Bởi ngày mưa cưỡi ngựa, người ta phải bận tâm giữ gìn thể diện, nơm nớp lo ngựa giật mình, đề phòng đường trơn trượt ngã. Trăm ngàn mối lo buộc chặt lấy thân tâm, con người ta rốt cuộc lại biến thành nô lệ cho ngoại vật.
Trong khi đó, chống gậy trúc, đi giày rơm lại chẳng vướng bận điều gì, tự do tự tại, bước chân nhẹ tênh mà cõi lòng càng thêm sảng khoái. Đây mới là cảnh giới thấu triệt đích thực của Tô Thức.
Con người ta sở dĩ mỏi mệt phần lớn là vì bị trói chặt tay chân bởi danh phận, thể diện và dục vọng. Giống như hiện tượng “nghèo sang chảnh” ngày nay: có người lương ba cọc ba đồng nhưng cứ phải gồng mình dùng đồ hiệu để giữ bộ mặt; có kẻ ngập trong nợ nần vẫn cố vay mượn mua xe tậu nhà theo phong trào, sống chết ôm lấy cái hào nhoáng trong mắt người ngoài.
Những chiếc “yên ngựa nặng nề” ấy đè ép khiến người ta không thở nổi, chi bằng đổi lấy một cành trúc, một đôi giày rơm để sống đời tự tại. Thế nên, ông mới hướng về mưa gió, hướng về số phận mà ném ra hai chữ đanh thép nhất:
“Thuỳ phạ?”(Sợ gì?). Sợ sa cơ lỡ vận? Sợ thị phi gièm pha? Hay sợ đường trước mịt mù không thấy ánh dương? Tiếng hỏi ngược này không phải sự liều lĩnh cậy mạnh, mà là ý chí bất khuất đã ăn sâu vào tủy xương, là sự tự tin toát ra từ chân lý: “Những gì không quật ngã được ta, nhất định sẽ làm ta thêm kiên cường.”
Tiếp nối ngay sau đó là câu từ đã bước vào hàng tuyệt tác: “Nhất thoa yên vũ nhậm bình sinh.” (Một manh áo tơi trong mưa gió, phó mặc cả cuộc đời.)
“Manh áo tơi trong mưa gió” ấy từ lâu đã không còn là cơn mưa trước mắt, mà là toàn bộ phong ba bão táp trong suốt cuộc đời ông. Biến cố nơi trường thi thuở thiếu thời, những đấu đá hãm hại chốn quan trường, nỗi nhục nhã khi liên tiếp bị giáng chức lưu đày, sự túng quẫn thiếu ăn thiếu mặc những năm tháng ở Hoàng Châu… Ông nói: tất cả những mưa gió này, ta xin nhận hết!
Cả cuộc đời này, ta đón nhận bằng tâm thế thản nhiên. Đây không phải sự phó mặc buông xuôi, mà là sự tỉnh ngộ: chấp nhận sự không hoàn hảo mới chính là trạng thái bình thường của đời người. Đó không phải sự cúi đầu thỏa hiệp trước số phận, mà là trí tuệ bắt tay hòa giải với cuộc sống.
Đặt vào bối cảnh hiện tại, chúng ta đều có thể bắt gặp những con người như thế quanh mình. Có người bất ngờ mất việc, họ không suốt ngày oán trời trách đất, không tự dằn vặt tiêu hao bản thân; vì gia đình, họ sẵn sàng gạt bỏ sĩ diện, thản nhiên đi dựng quầy bán hàng rong, chạy xe công nghệ. Rũ bỏ hào quang quá khứ, họ dùng đôi chân trần đạp đất để làm lại cuộc đời.
Chấp nhận mưa gió, ta mới có thể đứng vững giữa bão dông. Khi một người đến khổ đau cùng cực cũng chẳng còn sợ hãi, thế gian này còn điều gì có thể đánh bại được họ nữa?
3. Định Phong Ba: Trở về — cũng chẳng mưa gió, cũng chẳng nắng bừng
Nửa sau của bài từ mở ra một tầng nhận thức thấu suốt sau khi mưa tạnh:
“Liệu tiễu xuân phong xuy tửu tỉnh,
Vi lãnh, sơn đầu tà chiếu khước tương nghênh.
Hồi thủ hướng lai tiêu sái xứ,
Quy khứ, dã vô phong vũ dã vô tình.”
(Gió xuân se lạnh thổi tan hơi rượu,
Hơi lạnh, bóng tà dương nơi đầu núi lại đón chào.
Ngoảnh đầu nhìn lại nơi tiêu điều hiu hắt vừa đi qua,
Trở về đi, cũng chẳng mưa gió, cũng chẳng nắng bừng.)
Mưa tạnh, gió xuân mang theo chút lạnh buốt thổi tan men say, phả vào người một cảm giác ớn lạnh. Có lẽ chúng ta yêu quý Tô Thức chính bởi vì ông chưa từng là một vị thần. Ông cũng biết lạnh, biết mệt, biết tủi thân, cũng có những khoảnh khắc lạc lõng ngậm ngùi — đó mới là cuộc đời thực.
Làm gì có ai luôn sục sôi nhiệt huyết, làm sao có thể lúc nào cũng căng tràn ý chí chiến đấu? Cảm giác kiệt sức nơi đáy vực, cái lạnh thấu xương sau cơn lỡ vận, đó đều là lẽ thường của kiếp người.
Thế nhưng, ngay lúc cái lạnh ùa tới, ngẩng đầu nhìn lên, ánh hoàng hôn nơi đỉnh núi đang ấm áp rọi xuống đón chào. Đời người vốn dĩ là như vậy:
- Trời sẽ không mưa mãi, cũng chẳng lạnh giá hoài;
- Vừa nãy còn mưa to tầm tã, chớp mắt đã có ráng chiều đón đưa;
- Vừa nãy còn chật vật ướt đầm, ngoảnh lại đã được sưởi ấm, xoa dịu.
Giống như sau một ngày tăng ca đến đêm muộn, kéo lê thân xác rã rời về nhà, vừa mở cửa ra đã thấy người thương hâm nóng sẵn mâm cơm đợi mình. Giống như khi bạn rơi vào bế tắc, ngày đêm trằn trọc vì cạn kiệt thu nhập, lòng dạ bồn chồn không thấy lối ra, bỗng nhiên có một khoản tiền bất ngờ chuyển tới.
Cuộc sống nhiều khi là thế: ngay nơi “núi cùng nước kiệt ngỡ hết đường”, lại lặng lẽ giấu sẵn một bất ngờ “liễu rủ hoa cười lại gặp thôn”. Rất nhiều bước ngoặt chỉ đến vào đúng lúc bạn tưởng chừng như sắp không gượng nổi nữa.
Khi mưa tạnh trời quang, Tô Thức không hề phát cuồng vì vui sướng, mà ngược lại, ông viết nên triết lý tối thượng của cả bài từ: “Hồi thủ hướng lai tiêu sái xứ, quy khứ, dã vô phong vũ dã vô tình.” Ông quay đầu nhìn lại đoạn đường vừa ướt sũng vì mưa, nhìn lại nửa đời người đầy rẫy phong ba bão táp cùng tai ngục chốn ngục tù Ô Đài.
Một chữ “Quy khứ” (trở về đi) là buông bỏ những giằng xé của quá khứ, là hóa giải mọi ân oán đã qua. Còn “Dã vô phong vũ dã vô tình” chính là cảnh giới khoáng đạt đỉnh cao: mưa gió hay ngày nắng đối với ông giờ đây chẳng còn gì khác biệt.
Không biết bạn có từng trải qua cảm giác này không? Nhìn lại thời cắp sách đến trường, ta từng khóc đỏ mắt chỉ vì một bài thi trượt điểm, cảm giác cả tương lai thế là sụp đổ; bước chân vào chốn đi làm, ta từng trằn trọc mất ngủ cả đêm chỉ vì một lời phê bình của cấp trên. Những chuyện mà thời điểm đó ta tưởng chừng như trời sập, giờ đây nhìn lại chỉ tựa mây khói thoảng qua.
Đó thật sự không phải sự chai sạn hay vô cảm, mà là: tất cả rồi cũng qua đi. Tô Thức viết bài từ này vào chính thời điểm bần hàn, thất thế nhất của cuộc đời. Nhưng ông không oán thán, không chìm đắm trong bi lụy, bởi ông hiểu rõ:
Cuộc đời thực chất chỉ là một chuyến trải nghiệm, điều tốt hay điều xấu rồi cũng sẽ hóa thành quá vãng.
4. Sóng gió tự đến, ta tự vượt dòng
Chúng ta thường nghe một câu nói truyền cảm hứng rất quen thuộc: “Những gì không giết chết được bạn sẽ khiến bạn mạnh mẽ hơn.” Thế nhưng khi trưởng thành, ta mới vỡ lẽ câu nói ấy ẩn chứa một điểm mù nhận thức: nó dễ khiến người ta ngộ nhận rằng bản thân nỗi đau khổ tự mang lại giá trị, rằng chỉ cần chịu đựng đủ đắng cay thì nghiễm nhiên ta sẽ lột xác trở nên phi thường.
Thực tế lại tàn khốc hơn nhiều: cuộc đời có quá nhiều người nếm đủ đòn roi của số phận, nhưng họ không rèn được lớp áo giáp nào, ngược lại bị thực tại đập nát vụn, mắc kẹt vĩnh viễn trong vết thương mà không bao giờ bước ra được.
Điểm mấu chốt tạo nên khoảng cách giữa người với người chưa bao giờ nằm ở việc ai chịu khổ nhiều hơn ai. Sự khác biệt cốt lõi nằm ở chỗ: bạn xem nỗi đau khổ đó là gì?
Nếu bạn coi khổ đau là một chướng ngại vật buộc phải dốc toàn lực đánh bại, toàn bộ tâm lực của bạn sẽ bị cuốn vào một cuộc đối đầu không hồi kết. Việc đối đầu ấy tiêu hao năng lượng tinh thần khủng khiếp. Nếu nghịch cảnh chần chừ không chịu tan biến, những giằng xé nội tâm liên miên sớm muộn sẽ vắt kiệt chút sinh khí cuối cùng trong bạn.
Thế nhưng, nếu đổi sang một tâm thế khác: thừa nhận đau khổ vốn dĩ là một phần của cuộc đời. Không vỗ tay hoan nghênh đau khổ kéo đến, nhưng cũng chẳng điên cuồng kháng cự nó. Chỉ đơn giản là thản nhiên nhìn nhận nó đang hiện diện ở giây phút này, đứng vững trên hoàn cảnh hiện có, dốc sức làm tốt những việc mình còn có thể làm.
Lúc này, khổ nạn không còn là kẻ thù không đội trời chung nữa, nó thu nhỏ lại thành một thứ “tiếng ồn nền” của cuộc sống. Tiếng ồn vẫn còn đó, nhưng không còn cách nào ngăn cản bạn tiếp tục nhịp sống bình thường.
Tô Thức chính là người đã sống trọn vẹn triết lý sống ấy. Sự tôi luyện mà ông trải qua chẳng liên quan đến thăng trầm chốn quan trường, cũng chẳng màng tới hào quang văn đàn lẫy lừng. Đó là một cuộc tu hành tàn khốc nhất: khi một con người bị số phận tước đoạt gần như tất cả, họ phải làm sao để tiếp tục sống một cách đàng hoàng, tử tế.
Kiếp nạn ấy đã đưa một bậc thiên tài từ trên đỉnh cao trở về làm một con người bình thường giữa cõi nhân gian khói lửa. Thiên tài sống dựa vào thiên phú, hào quang và sự tung hô của người đời; còn người bình thường chỉ có thể dựa vào chính đôi chân mình, đứng thật vững chãi trên nền đất thô.
Nhiều người lầm tưởng mạnh mẽ là phải nghiến răng chịu đựng, sống chết đối đầu đến cùng. Về sau mới hiểu ra: sống tốt giữa khổ đau còn khó hơn việc dốc hết sức bình sinh để chiến đấu với nó gấp vạn lần.
Tô Thức không nghiến răng “gồng mình” qua cơn hoạn nạn, không nén một hơi thở uất ức để đợi ngày khổ ải chấm dứt. Mà là: khổ nạn vẫn cứ ở ngay bên cạnh, còn ông vẫn tha thiết gây dựng cuộc đời của chính mình.
Điều này không đồng nghĩa với việc tự gây mê hay phớt lờ nỗi đau. Tô Thức cảm nhận rất rõ nỗi đau xé lòng; trong thơ văn, ông giãi bày đủ nỗi uất ức, khốn đốn và thất vọng. Nhưng đau đớn chỉ là một trạng thái cảm xúc, nó không đủ tư cách định nghĩa cả cuộc đời ông.
Nó giống như một người bơi giữa biển khơi mênh mông: ngọn sóng khổng lồ ập tới, người ấy cảm nhận rất rõ sức nặng và sự lạnh lẽo buốt giá của con sóng, nhưng anh ta sẽ không đứng yên tại chỗ để thụ động chờ sóng rút đi.
Sóng đến rồi, thì cứ ở ngay trong sóng mà tiếp tục bơi. Đối đầu trực diện chỉ cần một bầu máu nóng, một phút bốc đồng là đủ. Nhưng muốn giữ vững cuộc sống giữa vũng bùn lầy lội, người ta phải học cách hạ bớt sự kiêu ngạo, nuốt ngược những ấm ức không biết tỏ cùng ai, cúi đầu khom lưng nhìn xuống mảnh đất dưới chân xem mình còn có thể gieo hạt gì, gặt hái được điều chi.
Đó chính là sức mạnh mà tuyệt tác Định Phong Ba để lại cho hậu thế suốt ngàn năm qua.
Nhìn lại bốn tầng tâm cảnh xuyên suốt bài từ:
- Chớ nghe: tâm không dung nạp phiền nhiễu; sóng gió thị phi bên ngoài dẫu huyên náo, hãy giữ vững lá chắn cho tâm trí, tạp âm thoảng qua tai nhưng tuyệt đối không cho vào lòng.
- Sợ gì: không bị quật ngã thì càng thêm kiên cường; tháo bỏ xiềng xích của danh phận hào nhoáng, dù gậy trúc giày rơm vẫn đủ dũng khí đối diện với vạn trùng biến thiên.
- Trở về, cũng chẳng mưa gió cũng chẳng nắng bừng: đi qua mọi thăng trầm chìm nổi, không còn cuồng hỉ vì ngày nắng, cũng chẳng bi lụy trước ngày mưa.
- Để rồi kết lại ở cảnh giới: Sóng gió tự đến, ta tự vượt dòng.
Toàn bài không một chữ nhắc đến “khoáng đạt”, nhưng từng câu chữ đều toát lên vẻ khoáng đạt thênh thang; không một lời hô hào “kiên cường”, nhưng giữa các dòng chữ là sự kiên cường tĩnh lặng, bất biến.
Sóng gió nhân gian, ta không cách nào đặt lịch hẹn trước, cũng chẳng thể triệt tiêu tận gốc. Mưa gió muốn đến là đến, chẳng chiều theo ý muốn của con người. Ta không quản được thời tiết, không quản được miệng lưỡi thế gian, càng không quản nổi những đòn giáng bất ngờ của số phận.
Thứ duy nhất ta có thể nắm chắc trong tay chỉ là một trái tim của chính mình. Dẫu cho toàn thân ướt sũng vì mưa lạnh, ta vẫn có thể ung dung cất tiếng hát, túc tắc bước đi.
Không biết bạn – người đang đọc những dòng này – lúc này có đang phải trải qua một đoạn đời “dầm mưa” hay không? Lần tới, nếu cuộc đời bạn lại bất ngờ đón nhận những trận cuồng phong “xé rừng đập lá”, mong bạn hãy nhớ tới Tô Thức trên con đường Sa Hồ năm ấy.
Không cần ép mình phải lật ngược thế cờ ngay lập tức, không cần cưỡng cầu bản thân phải thoát ra khỏi đáy vực trong một sớm một chiều. Hãy khẽ dặn lòng: Chẳng có gì to tát cả, cứ từ từ thôi. Mưa rồi sẽ tạnh, tà dương ấm áp cuối cùng cũng sẽ đến đón chào. Sóng lớn ập tới, không cần liều mạng đối đầu; hãy đứng vững đôi chân, cứ mặc kệ mà bơi về phía trước, sống tiếp thật đàng hoàng.
Theo 163.com
Gia Nghi biên dịch
