Tích âm đức không phải là thắp hương bái Phật, mà nằm ở 5 việc nhỏ này

Cổ nhân từng dạy: “Nhất mệnh, nhị vận, tam phong thủy, tứ tích âm đức, ngũ độc thư” (Thứ nhất là mệnh, thứ hai là vận, thứ ba là phong thủy, thứ tư là tích âm đức, thứ năm là đọc sách). Trong năm điều ấy, việc đứng thứ tư là “Tích âm đức” tuy vô cùng mầu nhiệm để cải biến số mệnh, nhưng lại là điều mà người đời dễ lãng quên nhất.

Thế nào gọi là âm đức? Trong cuốn Liễu Phàm Tứ Huấn, Tiên sinh Viên Liễu Phàm đã giảng giải rất minh bạch:

“Phàm vi thiện nhi nhân tri chi, tắc vi dương thiện; vi thiện nhi nhân bất tri, tắc vi âm đức. Âm đức thiên báo chi, dương thiện hưởng thế danh.” (Phàm làm việc thiện mà người khác biết đến, ấy là thiện hiển hiện — gọi là dương thiện; làm việc thiện mà người đời không hay biết, ấy là thiện ẩn kín — gọi là âm đức. Làm âm đức thì Trời xanh ban phúc báo, làm dương thiện chỉ hưởng chút hư danh ở đời.)

Nói một cách giản dị: làm việc tốt trong thầm lặng, không phô trương thanh thế, không cầu người báo đáp, đó chính là tích âm đức.

Có người ắt sẽ tự hỏi: Làm việc tốt không để lại danh tiếng, vậy ta cầu được gì? Điều nhận lại chính là Trời biết, Đất biết và chính lương tâm mình thấu rõ — nguồn phúc báo chân chính ấy, vĩnh viễn không ai cướp đi hay đoạt mất được.

1. Quản tốt cái miệng: Không tạo khẩu nghiệp chính là tích đức

Nhiều người lầm tưởng rằng làm việc thiện ắt phải hao tài tốn của, phải nhọc công tổn sức. Kỳ thực chẳng phải vậy. Cách tích âm đức dễ dàng nhất chính là bắt đầu từ việc giữ gìn lời ăn tiếng nói.

Kinh văn từng dạy: “Ngôn đàm duyệt nhân tâm, thị vi tối cát tường” (Lời nói khiến lòng người hoan hỷ, an vui, ấy là điều cát tường bậc nhất). Sau lưng không bàn tán thị phi, không lan truyền những tin đồn vô căn cứ, khi thấy kẻ khác gặp nạn chẳng buông lời cười chê — làm được những việc nhỏ bé ấy đã là đang tích phúc bồi đức. Bạn khó lòng lường hết được: một lời buông ra vô tình có thể hủy hoại danh dự cả đời của một con người; nhưng một câu khích lệ chân thành cũng có thể thắp lại hy vọng cho ai đó trong cơn tuyệt vọng.

Cổ nhân nói về “khẩu nghiệp” hoàn toàn không phải là mê tín giáo điều, mà bởi vì lời nói tự thân nó đã mang sức mạnh rất lớn. Nói một lời lành chẳng mất tiền mua, nhưng sưởi ấm lòng người qua mùa đông giá rét; thốt một lời ác cũng chẳng tốn xu nào, nhưng lại cứa nát tâm can người khác trong vô hình. Phép tính nhân quả này, nghĩ sâu một chút ai cũng tường tận.

2. Thiện đãi người yếu thế: "Gặp lúc tuyết rơi trao than ấm" tích đức sâu dày nhất

Đêm hôm khuya khoắt gặp người bán hàng rong bên đường, nếu mua được xin hãy mua giúp họ một chút, đừng kì kèo mặc cả bớt một thêm hai — món đồ chẳng đáng bao nhiêu tiền, trời đông lạnh buốt thế này, nếu không vì mưu sinh thì ai muốn đứng chịu rét gió sương? Gặp học sinh, sinh viên vừa học vừa làm, họ bán gì hãy ủng hộ một vài món, người trẻ bước ra đời tự lập kiếm sống rất cần sự nâng đỡ và dũng khí. Người giao hàng, shipper có trót chậm vài phút, xin chớ buông lời nặng nề trách mắng, kỳ thực lòng họ đang sốt ruột hơn bạn gấp bội phần.

Những chuyện ấy nhìn qua tưởng chừng vụn vặt, nhưng lại chính là nơi tích tụ âm đức sâu dày nhất. Bởi lẽ, khi người ta khốn khó nhất, bạn đã đưa tay ra san sẻ, lại chẳng màng danh tính, chẳng cầu báo ân. Tâm niệm thiện lành thuần khiết ấy, Trời Đất đều ghi nhận tỏ tường.

Còn một điều rất dễ bị bỏ quên: Hãy giữ thái độ hòa nhã, tôn trọng đối với nhân viên phục vụ, bác bảo vệ hay cô lao công. Đừng vì người ta làm công việc tay chân phục vụ người khác mà lên mặt hống hách, quát tháo. Kẻ mạnh thực sự biết nhún nhường, kẻ yếu ớt mới thích thị uy — người có đạo đức chân chính từ xưa tới nay chưa bao giờ ức hiếp kẻ yếu thế hơn mình.

3. Hiếu kính cha mẹ: Trăm điều thiện, chữ Hiếu đứng đầu

Cổ nhân dạy: “Bách thiện hiếu vi tiên” (Trong trăm điều thiện, chữ Hiếu đứng đầu). Lời dạy ấy tuyệt nhiên không phải ngẫu nhiên mà có. Đạo hiếu với đấng sinh thành luôn được đặt trước mọi việc thiện trên thế gian.

Thế nhưng, không ít người lại hiểu sai chữ “Hiếu”. Hiếu thuận không đơn thuần là ngày lễ tết gửi về một phong bao lì xì, cũng chẳng phải là đăng tấm ảnh chụp chung lên mạng xã hội để phô bày cho thiên hạ ngắm. Chữ Hiếu chân thật nhất nằm ở hai chữ: Hòa nhan duyệt sắc — giữ nét mặt ôn hòa, dịu dàng, mang tính khí bao dung, nhẫn nại nhất dành cho những người thân yêu nhất của mình. Ra ngoài thì đon đả, lịch thiệp với người dưng, về nhà lại cau có, gắt gỏng với cha mẹ ruột thịt, sao có thể gọi là hiếu đạo?

Khi cha mẹ còn, đời người còn chốn để đi về; khi cha mẹ mất, đời người chỉ còn lại lối về cô quạnh. Lời ấy nghe xót xa nơi đáy lòng, nhưng từng chữ đều là sự thật. Nhân lúc song thân còn tại thế, hãy dành thời gian kề cận, cười nhiều hơn một chút, bớt lời cãi cọ so đo. Nguồn âm đức tích lũy từ chữ Hiếu là cội rễ vững chãi và thiết thực nhất của đời người.

4. Khởi lòng từ ái: Trân quý sinh mệnh và vạn vật

Cổ nhân thường răn dạy về nghiệp sát sinh, khuyên con người giữ gìn tấm lòng hiếu sinh. Trong đời sống hiện đại hôm nay, chúng ta có thể hiểu rộng hơn: không tàn hại sinh linh vô cớ, không ngược đãi thú nuôi, giữ lòng kính sợ trước giới tự nhiên và vạn vật.

Người xưa có câu: “Lân nga bất điểm đăng, vi thử thường lưu phạn” (Thương con thiêu thân lao vào lửa nên chẳng nỡ chong đèn; vì thương đàn chuột đói lòng mà thường để lại chút cơm thừa). Lời thơ ấy cốt nói về lòng trắc ẩn tự nhiên trong tâm khảm. Không phải bảo bạn phải nuôi chuột trong nhà, mà dạy con người sống ở đời cần có tâm từ bi. Thấy con vật bị thương thì mở lòng giúp đỡ, bắt gặp chó mèo lang thang đói khát thì cho một mẩu bánh miếng cơm — tất cả đều là gieo mầm âm đức.

Thêm một điều nữa mà ít ai để ý: Không lãng phí thức ăn cũng chính là tích đức. Từng hạt gạo, cọng rau làm ra đều thấm đẫm mồ hôi công sức; hủy hoại thức ăn vô cớ chính là đang tự làm tiêu hao phúc báo của chính mình.

5. Tùy hỷ tán thán: Thấy điều tốt lành liền sinh tâm hoan hỷ

Điều cuối cùng này nhìn bề ngoài tưởng chừng đơn giản nhất, nhưng lại khó thực hành nhất: Thấy người khác sống tốt, thành đạt, lòng ta thực tâm chúc phúc, tuyệt đối không ghen ghét, đố kỵ; thấy người khác làm được việc thiện, tâm ta hoan hỷ, vui lây như chính mình vừa làm được việc tốt vậy.

Trong kinh điển, việc tùy hỷ tán thán công đức của người khác sẽ giúp bản thân nhận được công đức to lớn tương đương. Vì sao lại như vậy? Bởi lòng đố kỵ chính là sự hao tổn nội tâm nặng nề nhất. Khi bạn ghen ghét người khác, người ta chưa hề hấn gì thì tâm can bạn đã bị ngọn lửa đố kỵ thiêu đốt, khổ sở trước tiên. Ngược lại, khi bạn thực lòng mừng cho niềm vui của người khác, họ chưa hay biết thì niềm an lạc đã lan tỏa, sưởi ấm tâm hồn bạn rồi. Đó chẳng phải là tự gieo phúc lành cho chính mình hay sao?

Có người từng hoài nghi: Tích âm đức thì có ích gì? Âm đức đâu thể thay cơm ăn áo mặc hằng ngày. Nhưng bạn hãy thử ngẫm sâu mà xem: Một người ăn nói khiến người nghe dễ chịu, hành sự khiến xung quanh ấm lòng, trong tâm luôn biết nghĩ cho người khác, thử hỏi vận mệnh của người ấy làm sao có thể suy suyển, kém cỏi cho được?

Phúc báo của đời người chưa từng do van nài, cầu xin mà tới, mà kết tinh từ chính từng hành vi nhỏ nhặt mỗi ngày ta vun vén nên. Bắt đầu từ hôm nay, chỉ cần chọn lấy vài việc nhỏ để lặng lẽ thực hành. Không cần khoe khoang với thế gian, bạn chỉ việc giữ trọn lòng lương thiện, Trời xanh tự khắc có an bài.

Hãy luôn ghi nhớ lời dạy ngàn đời của tiền nhân: “Hành thiện chi nhân, phúc tuy vị chí, họa dĩ viễn ly.” (Người làm việc thiện, phúc dù chưa tới ngay trước mắt, nhưng tai họa ắt đã lánh xa tự bao giờ.)

Theo Aboluowang
Gia Nghi biên dịch