Cảnh giới cao nhất của dưỡng tâm: Tiền tài trong mệnh, duyên phận bên mình, cơm trong bát, tất cả đều đã an bài
An nhiên tận hưởng chút khói lửa nhân gian của buổi tối hôm nay. Mỗi người bước vào cõi đời đều có một bến đò riêng, một con thuyền riêng, một duyên pháp và một con đường riêng biệt.
Chúng ta thường không kìm được thói quen nhìn sang người bên cạnh, mải miết đuổi theo lối sống của người khác để rồi chuốc lấy mệt mỏi rã rời. Nhưng lại hiếm khi dừng bước để tự hỏi: Cuộc sống trước mắt này rốt cuộc có vừa vặn với mình? Con đường dưới chân này có phải nơi bản thân thực lòng muốn bước đi? Cả đời này ta sống ra sao, hết thảy đều có nguyên do của nó.
Biết đủ và thuận theo tự nhiên không phải là buông xuôi, phó mặc cho số phận. Đó là nhìn rõ chính mình, sống thuận theo nhịp điệu riêng, ai an vị người nấy, ai hưởng phúc người nấy. Không cần phải ngưỡng vọng bát cơm của người khác.
Dân gian có câu chuyện: Hai đứa trẻ sinh cùng ngày, cùng tháng, cùng năm và cùng một canh giờ. Một đứa sinh ra trong gia đình tú tài, đứa còn lại là con nhà thợ rèn. Mười sáu năm thoắt cái trôi qua, con trai vị tú tài năm xưa thi đỗ bảng vàng, nối nghiệp bút nghiên. Cậu bé nhà thợ rèn năm nào giờ để trần thân trên, vung búa bên lò lửa đỏ rực, cả đời chưa từng bước chân vào trường lớp, chữ nghĩa chẳng biết được bao nhiêu.
Ông tú già ghé thăm, thấy cảnh ấy thì không khỏi hoài nghi: Cùng một thời khắc chào đời, theo lẽ xưa số mệnh phải tương đồng, cớ sao nay lại khác biệt một trời một vực? Người thợ rèn nghe xong cười lớn, đáp rằng con trai ông từ tấm bé đã quen vung búa rèn sắt, lấy đâu ra điều kiện học hành thi cử.
Mạc Ngôn từng viết: “Khi người khác thông minh lanh lợi, chúng ta lại vụng về ngây ngô; khi người khác dùng hết tâm cơ, ta vừa khéo lại thấu suốt tâm hồn.” Mỗi bước chân cần đặt đúng vào nhịp điệu của chính mình. Có người ba tuổi đã biết chữ, có người ba mươi tuổi mới ngộ đạo khai tâm. Điều đó chẳng hề ngăn trở mỗi người chạm tới sự viên mãn của riêng họ.
Cách sống trong mắt bạn là vinh hoa tột bậc, khoác lên người khác biết đâu lại trở thành gông xiềng trói buộc. Chuỗi ngày bình lặng bạn thấy nhạt nhẽo vô vị, rất có thể lại là niềm ước ao cả đời người khác cầu chẳng đặng.
Đừng lấy chiếc bát sành thô mộc của mình đặt cạnh chiếc bát sứ men lam tinh xảo. Đồ đựng vốn đã khác, phong vị cuộc đời chứa đựng bên trong ắt có sự dị biệt, vốn dĩ chẳng có một chuẩn mực đo đếm chung nào.
Cũng đừng quá sốt ruột về bước tiến của bản thân. Cây mao trúc trong bốn năm đầu tiên hầu như không để lộ dấu hiệu sinh trưởng nào trên mặt đất. Trong mắt thế gian, nó dường như đình trệ và vô vọng. Cây cỏ xung quanh đã đâm chồi, nở hoa, kết trái, riêng nó chỉ nhú lên một đoạn măng ngắn ngủi. Thế nhưng bước sang năm thứ năm, chỉ trong vỏn vẹn sáu tuần, nó vươn mình mạnh mẽ lên độ cao gần ba mươi mét. Đời người cũng vậy, những năm tháng không tiếng vỗ tay, chẳng ai chú ý, không cần nóng vội phô trương thành quả. Cứ việc âm thầm tích lũy, lắng lòng mài giũa nội lực từ sâu bên trong.
Nơi thôn dã có một lão nông trồng dưa rất giỏi. Vừa qua tiết Kinh Trập đầu xuân, dân làng đã vội vã xuống giống vì mong sớm mọc mầm. Riêng ông lão phải đợi qua tiết Thanh Minh, khi mưa rào buông xuống và lòng đất đã ấm dần mới chịu vùi hạt. Người xung quanh chê ông chậm chạp, ông chỉ mỉm cười lặng thinh.
Đến mùa thu hoạch, những luống gieo sớm cành lá xum xuê nhưng vì gặp rét nàng Bân rễ đã thối hỏng, quả đậu lại ít ỏi và còi cọc. Còn luống dưa của ông lão tránh được sương giá, bám rễ sâu, nhờ nước mưa đầu mùa mà kết trái to ngọt trĩu cành. Nhiều khi, một khởi đầu chậm rãi lại chính là cách tốt nhất để tránh bớt hiểm nguy.
Làm người hay làm việc cũng thế, chớ mải miết chạy theo tốc độ. Nhìn thấu thời cơ rồi mới cất bước, gặt hái thường sẽ trọn vẹn hơn. Cổ nhân dạy: “Dục tốc tắc bất đạt.” Không phải cứ lao thật nhanh là sẽ cán đích đầu tiên. Đôi khi, biết sống chậm lại, không dùng mánh lới khôn vặt, ta mới xây được nền móng vững vàng để đi từng bước thật chắc chắn. Đi chậm một chút cũng chẳng sao, miễn là đại lộ không chệch hướng, thì mỗi bước chân đều mang một ý nghĩa vẹn nguyên.
Không cần cưỡng cầu mọi cánh cửa đều phải rộng mở đón chào mình. Trên đường đời, ta gặp gỡ muôn vàn cơ duyên. Có việc dốc cạn tâm lực mưu cầu mà sau cùng vẫn bặt vô âm tín; có mối duyên ngỡ đã chạm tay lại vụt mất trong gang tấc. Gặp trở ngại liên tiếp chưa hẳn vì bạn không đủ tốt, chỉ là con đường sau cánh cửa ấy vốn dĩ không dành cho bạn.
Chớ cố chấp gõ từng cánh cửa đã khép chặt. Có được vài cánh cửa chịu mở ra vì bạn đã là điều may mắn. Có thể tìm được một chốn dung chứa bản thân đã là quá đỗi phúc phần. Cơ duyên đến sớm hay muộn, tụ lại hay tan đi, thảy đều có lý lẽ riêng. Khi bước vào ngõ cụt, đừng cố đâm đầu vào tường đá; rẽ sang lối khác, biết đâu lại mở ra một chân trời mới.
Chuyện xưa kể về một người gánh nước bên sông. Đòn gánh trên vai người ấy móc hai thùng gỗ, một chiếc lành lặn và một chiếc có vết nứt nhỏ. Suốt dọc đường mòn gập ghềnh, nước từ chiếc thùng nứt cứ rỉ rả rơi rớt ra ngoài. Về đến nhà, nước trong thùng vơi đi hơn nửa, còn chiếc thùng nguyên vẹn thì đầy ắp. Năm tháng trôi qua, chiếc thùng lành lặn lấy làm tự đắc lắm, còn chiếc thùng nứt luôn dằn vặt áy náy vì khuyết điểm của mình làm uổng phí công sức chủ nhân.
Một ngày nọ, nó ngậm ngùi mở lời xin lỗi người gánh nước. Người ấy mỉm cười bảo nó nhìn lại ven đường. Kìa hoa dại nở rộ rực rỡ, tất cả đều nằm ở phía chiếc thùng nứt đi qua. Hóa ra, người gánh nước từ sớm đã biết thùng bị rò rỉ, nên gieo sẵn hạt hoa dọc lối. Nước rỉ ra suốt chặng đường dài đã âm thầm tưới tắm cho thảm hoa khoe sắc. Khuyết điểm ngỡ như hỏng hóc lại đổi lấy một dải hương sắc tuyệt mỹ suốt đường đi.
Bởi vậy, đừng phí kiệt sức lực trước những cánh cửa đã đóng then cài. Khoảnh khắc bạn quay người bước đi có thể chính là lúc một cánh cửa khác mở ra. Đôi khi, sự từ chối của số phận chính là cách che chở để bạn không lầm đường lạc lối. Chỉ cần nghiêng người nhìn lại, sẽ thấy một lối đi rộng mở thênh thang hơn.
Tất cả những gì bạn đi qua đều là sự an bài vừa vặn. Hoằng Nhất Pháp Sư (Lý Thúc Đồng) từng nói: “Mỗi người trong đời đều có một bến đò riêng, mỗi người đều có một con thuyền riêng.” Những chông gai trên đường đang âm thầm đặt nền móng cho phúc phận mai sau. Đừng oán trách đường đời khúc khuỷu, bởi góc cạnh của sỏi đá dưới chân vừa khéo tương ứng với sức chịu đựng của bước chân bạn. Đổi lại là người khác, chưa chắc họ đã gánh vác nổi. Đó là sự tôi luyện dành riêng cho bạn. Nghĩ thông suốt điều này, bạn sẽ thôi day dứt hỏi vì sao trắc trở cứ bám lấy mình, mà bình thản đón nhận rằng: Người cần vượt qua những thử thách này, chính là mình.
Một lần vấp ngã là một lần mở mang tuệ giác. Sau vài cú va đập, ta mới nhận ra đâu là chỗ gập ghềnh để tránh, đâu là bùn lầy để không sa chân. Mấy ai sinh ra đã thấu suốt sự đời? Nếm trải chút thiệt thòi, kinh qua vài trở ngại, tâm trí mới khai mở, để về sau giữa giông bão nhân gian vẫn vững như bàn thạch.
Một lần mong cầu không thành là một lần gạn đục khơi trong. Mọi sự dở dang không phải vì vận mệnh nợ bạn. Những người, những việc không thể nắm giữ vốn dĩ đã vô duyên. Nghịch cảnh liên tiếp xảy đến như một màng lọc tự nhiên: gột rửa những ảo tưởng viển vông, tiễn đưa những mối duyên không thuộc về mình. Sau cuộc thanh lọc ấy, những gì đọng lại mới thực sự phù hợp, gánh nặng trên vai cũng nhờ thế mà nhẹ nhõm đi nhiều.
Vượt qua những tháng ngày cô độc là một chặng tu hành lắng đọng tâm can. Sự trưởng thành sâu sắc nhất thường diễn ra trong tĩnh lặng. Dẫu không người kề cận, cũng chẳng việc gì phải rơi vào giằng xé nội tâm. Khi huyên náo lắng xuống, một mình đối diện với chính mình mới là thời khắc tốt nhất để quay về soi chiếu nội tâm, mài mòn sự nóng vội, trút bỏ vẻ xốc nổi. Năm tháng trôi qua, tâm tính tự khắc trầm tĩnh, ánh mắt nhìn đời cũng thêm phần sáng rõ.
Mỗi miếng ăn ngụm nước nơi trần thế đều có nhân duyên của nó. Người đang vội vã lên đường thường vừa đi vừa ngoái lại phía sau; tay nâng niu hiện tại nhưng lòng lại tơ tưởng những chân trời lộng lẫy khác. Bắt chước nhịp chân của người khác chỉ khiến ta lảo đảo mất thăng bằng.
Đừng làm khó chính mình. Gạt bỏ tâm thế buông xuôi ỷ lại, học cách giữ cho tâm thế bình ổn. Cầm bát sành thô thì an lòng ăn bát cơm đạm bạc, cầm chén ngọc quý thì thong dong thưởng thức cao lương. Hợp tan được mất vốn là lẽ thường tình, hệt như những món ăn thường nhật trên mâm. Hãy nghiêm túc ăn trọn bát cơm trong tay mình, chuyện còn lại, cứ để vạn sự tùy duyên.
Theo Aboluowang
Bình Nhi biên dịch
